|
edwin2000
Ere Forumlid
Netherlands
5132 Posts
|
 Posted-20 Oct 2003: 15:48:35   
|
Prof. Dr. B. Smalhout, telegraaf, 18 oktober 2003
De Landelijke Huisartsen Vereniging (LHV) maakte deze week bekend dat binnen tien jaar ongeveer vijf miljoen Nederlanders geen huisarts meer zullen hebben. Van alle studenten in de geneeskunde wil nog slechts 10 procent het beroep van huisarts gaan uitoefenen. Tot voor kort was dat nog 20 procent. Er wacht ons dus, wat de zorg betreft, een sombere toekomst.
Dit beangstigende scenario is niet zomaar uit de lucht komen vallen. De eerste symptomen van dit probleem waren reeds twintig jaar geleden te merken. Evenwel zijn er noch door de universiteiten, noch door de overheid serieuze maatregelen genomen. De oorzaken van deze verontrustende ontwikkeling zijn vele, maar de belangrijkste zijn de veranderde maatschappelijke opvattingen, de kortzichtigheid van de overheid en de snelle toename van het aantal vrouwen in de geneeskunde. Om boze reacties van feministische zijde te voorkomen, is het zinnig om met de laatste factor maar meteen te beginnen.
Beroemd
Nog niet zo langgeleden was geneeskunde een typisch mannelijk beroep. In ons land werd eerst in 1878, dus pas 125 jaar geleden, een vrouw toegelaten tot de medische stand. Die allereerste vrouwelijke Nederlandse dokter was de later beroemd geworden Aletta Jacobs (1854-1929). Maar tot ver in de jaren vijftig van de vorige eeuw was bijvoorbeeld een vrouwelijke chirurg nog een grote zeldzaamheid.
Toen bleek dat vrouwelijke artsen op geen enkel gebied onder deden voor hun mannelijke collegae, nam het aantal meisjesstudenten in de geneeskunde snel toe. Thans bedraagt hun aandeel 70 procent. Maar nu steekt een ander probleem de kop op.
De meeste van die meisjes willen straks een normaal gezinsleven leiden met een man en kinderen. Dat is niet te combineren met een volledige medische carrire. Dus willen ze parttime gaan werken op zogenaamde kantooruren. En bij voorkeur dus niet gedurende de avond, de nacht, de weekends en de feestdagen. Zoiets is bij een vak als geneeskunde uiteraard moeilijk te realiseren. Tenzij er genoeg mannelijke artsen zijn die het werk op alle onaangename tijden van het jaar willen overnemen.
Roeping
Maar ook de jongere generatie mannelijke studenten en artsen heeft inmiddels andere ideen gekregen. Een groot deel van hen wil k in deeltijd werken en veroorzaakt daarmee aanzienlijke problemen. Vroeger was geneeskunde een vorm van roeping, net als het vak van priester, dominee, wetenschapper of kunstenaar. Dat betekende k dat je als arts koos voor een bepaalde manier van leven, waarin ook je gezinsleden deelden. De zorg voor de patint stond altijd voorop. Het priv-leven werd daaraan ondergeschikt gemaakt. Talloze huisartsen en specialisten maakten lange werkweken en kwamen veel nachtrust tekort. Op zon- en feestdagen werd de dokter dikwijls weggeroepen en vooral solitair gevestigde huisartsen konden soms nauwelijks een keertje met vakantie gaan.
Daar stond echter tegenover dat het beroep van arts een hoge sociale status met veel prestige had. Vooral op het platteland belden de patinten hun dokter dan ook zelden voor iets onbenulligs uit zijn bed. Nog steeds zijn er zulke artsen, maar hun aantal wordt snel kleiner.
Er is een toenemende trend de geneeskunde niet meer als een roeping maar als een gewone broodwinning te zien, bij voorkeur met vaste en geregelde kantooruren. Na vijf uur s middags is er vrijwel geen huisarts meer te bereiken. De telefoon gaat dan op het antwoordapparaat. De patinten worden verwezen naar een zogenaamde HAPO, of huisartsenpost. Daar worden ze meestal te woord gestaan door een praktijkassistente die beoordeelt of er wel echt een dokter aan te pas moet komen.
Dat systeem heeft al verscheidene mensen het leven gekost. Berucht zijn inmiddels de gevallen van patinten met plotselinge pijn in de bovenbuik. Die kregen van de HAPO-assistente het advies een tablet Rennie te nemen met een glas warme melk. Want dat was goed voor de maag. Enkele uren later overleed dan menig patint aan een niet-gediagnosticeerd hartinfarct dat soms ook maagpijnachtige klachten kan geven.
Patinten klagen ook dat zij in de spreekkamer veelal tegen de rug van de dokter zitten aan te praten, omdat de arts alleen maar naar het scherm van zijn pc zit te kijken. Tevens blijkt het steeds moeilijker artsen bereid te vinden patinten thuis te gaan bezoeken. En als ze ten slotte komen, onderzoeken ze de zieke nauwelijks en schrijven uit de losse hand een receptje voor paracetamol. Het aantal klachten over huisartsen neemt dan ook snel toe.
De dokters daarentegen klagen dat hun patinten steeds veeleisender zijn geworden. Voor de grootste onbenulligheden bellen ze de dokter midden in de nacht en ze oefenen soms reguliere terreur uit. Dat is dan ook de verklaring dat sommige huisartsen ermee ophouden, hun praktijk verkopen en iets anders beginnen. Ook het aantal artsen met een burnout-syndroom neemt toe. Veertig jaar geleden was dit syndroom nog totaal onbekend. Maar de premies voor de arbeidsongeschiktheidsverzekering van huisartsen zijn daardoor in korte tijd met meer dan 400 procent gestegen.
Autoriteit
Toch dragen ook de medici schuld aan deze zorgwekkende situaties. Onder invloed van het alternatiefprogressieve politieke gedachtegoed uit de jaren zestig en zeventig hebben veel artsen, tezamen met hun witte doktersjas, hun autoriteit de deur uitgedaan en dan is het geen wonder dat vele patinten figuurlijk over hun dokter heenlopen.
Tenslotte de overheid. Die heeft tientallen jaren het aantal medische studenten kunstmatig beperkt gehouden. Een numerus fixus heette dat. En jarenlang werden vele talentvolle en gemotiveerde jonge mensen via een schandelijk loterijsysteem afgewezen voor de artsenopleiding. En nu is er straks voor miljoenen Nederlanders geen huisarts meer te vinden. Er worden thans door de overheid plannen bedacht om de medische studie te vereenvoudigen en te bekorten als oplossing voor de komende problemen. Op deze wijze krijgt de organisatie Artsen zonder Grenzen er een geheel nieuw werkterrein bij. Dat is dan gelegen tussen de waddeneilanden en de Belgische grens. Het heet Afghanistan aan de Noordzee.
|
|
Afghanistan aan de Noordzee
