|
Fountain
Ervaren Forumlid (serieus betrokken)
Netherlands
1168 Posts
|
 Posted?-?02 Oct 2002?:? 22:26:45 ? 
|
1648
15 Mei Vrede van Munster
Met dit verdrag komt een einde aan de tachtigjarige oorlog.
De belangrijkste bepalingen uit dit verdrag zijn:
De "Vereenigde Nederlanden" worden door de Koning van Spanje erkend als vrije en soevereine landen.
Er wordt een status quo overeengekomen met betrekking tot de rechten op de gebieden in bezit ten tijde van het sluiten van het verdrag.
De Spanjaarden mogen geen gebruik maken van de vaarroutes van de Republiek naar de door haar veroverde gebieden in de Oost en West.
De koning van Spanje dient ervoor te zorgen, dat de onafhankelijkheid van de Republiek wordt erkend door het Duitse Rijk. De Duitse keizer heeft dit gedaan.
Juli De sterkte van het leger van de Republiek wordt teruggebracht van circa 60.000 tot 35.000. Ook het aantal schepen van de vloot wordt verminderd.
1650
Juli Willem II laat zes tegenstanders gevangen zetten op Loevestein. Deze groep wordt daarop de ‘Loevesteinse fractie’ genoemd.
6 November Willem II (geb. 1626) overlijdt aan polio.
Hiermee treedt het eerste Stadhouderloze tijdperk (1650 - 1672) in.
14 November Geboorte Willem III (1650 - 1702).
1651
Oktober In Engeland wordt de Akte van Navigatie aangenomen.
Deze wet bepaalt:
Europese produkten mogen alleen in Commonwelth gebieden worden ingevoerd op Engelse schepen of op schepen uit het land van herkomst.
Goederen uit vreemde werelddelen mogen uitsluitend op Engelse schepen worden ingevoerd.
De kustvaart in Engeland wordt verboden voor buitenlandse schepen.
In Engeland mogen vis en visproducten uitsluitend op Engelse schepen worden in- en uitgevoerd.
Deze wet heeft belangrijke consequenties voor de Nederlandse handel.
December Jacob Cats vertrekt met een delegatie naar Engeland om de Akte van Navigatie ingetrokken te krijgen. De missie mislukt.
* Adriaan Pauw volgt Jacob Cats op als raadpensionaris van Holland.
1652
Februari De Staten Generaal besluiten 150 oorlogsschepen uit te rusten.
Mei De vloten van Maarten Herpertsz. Tromp (1597 - 1653) en de Engelse admiraal Blake hebben een vlagincident. Tromp weigert op last van de Staten Generaal als eerste de vlag te strijken. Hierop breekt een gevecht uit.
6 Juli Tromp krijgt opdracht van de Staten Generaal om Engelse schepen aan te vallen. Blake brengt 12 Staatse oorlogsschepen, die de haringvloot bij de Doggersbank beschermen, tot zinken. Hierop breekt de Eerste Engelse oorlog uit (1652 - 1654).
* Jan van Riebeek sticht een station op Kaap de Goede Hoop om de schepen van vers voedsel te voorzien. Dit om scheurbuik te voorkomen. Door de jaren heen vestigen zich hier steeds meer kolonialisten.
1653
30 Juni Johan de Witt (1625 - 1672) wordt benoemd tot raadpensionaris.
Februari Tromp verliest de Driedaagse Zeeslag in het Kanaal tegen Blake. Hij weet de vloot te redden door een ingenieuze terugtocht. Engeland beheerst vanaf dat moment de wereldzee.
Augustus Tromp probeert de Engelse blokkade van de Nederlandse kust te doorbreken. Hij sneuvelt bij ter Heide. Een Nederlandse delegatie gaat naar Engeland om te onderhandelen over vrede. De Engelsen eisen een garantie dat de Oranjes niet meer op de troon komen. De Staten Generaal weigeren deze garantie te geven. Raadpensionaris Johan de Witt geeft echter te kennen dat de Staten van Holland daartoe bereid zijn.
1654
26 Januari De West-Indische Compagnie (WIC) moet het laatst steunpunt in Brazilië, Recife, prijsgeven aan de Portugezen.
15 Mei Vrede van Westminster.
De kern van dit verdrag is:
De Akte van Navigatie blijft gehandhaafd.
Nederlandse schepen zullen in de Britse zeeën het eerst de vlag strijken.
Medio Oktober De meerderheid van de Overijsselse Staten benoemt de minderjarige Willem III tot stadhouder.
1654-1658
* De Nederlanders veroveren Portugese bedrijven op Ceylon en op de kust van Malabar.
1655
Voorjaar In Groningen en de Ommelanden laait de twist tussen de stad en het platteland weer op. Onder leiding van Johan de Witt en Willem Frederik probeert een delegatie van de Staten-Generaal te bemiddelen. Ondanks deze inspanning blijft het broeien.
1656
26 Juli De schilder Rembrandt (1609 - 1669) van Rijn wordt failliet verklaard. De inboedel van zijn woning en atelier aan de Jodenbreestraat wordt geïnventariseerd.
1657
16 Juni De Staten-Generaal verlenen octrooi op het door Christiaan Huygens ontwikkelde slingeruurwerk.
1 Oktober Met het Verdrag van Raalte komt een einde aan de sinds 1654 in Overijssel woedende strijd rond de orangistische drost van Twenthe. Hiermee wordt ook de benoeming uit 1654 van Willem III tot stadhouder ongedaan gemaakt.
December De boedel van de failliete Rembrandt van Rijn worden geveild.
1658
* Veurne, Diksmuiden, Gevelingen, Ieper en Ninove worden tijdens de ‘slag in de duinen’ door de Fransen veroverd. Duinkerken komt in handen van de Engelsen.
1659
Voorjaar In Groningen laait de strijd tussen de stad en het Ommeland weer op.
19/20 Mei In Naarden wordt een nieuwe wijze van inning van de turfaccijns ingevoerd. Hierop breekt een volksoproer uit.
7 November Spanje en Frankrijk sluiten de 'Vrede van de Pyreneeën'. Voor de Republiek is van belang dat daarmee de gebieden die aanvankelijk in handen waren van de Spanjaarden over gaan in Franse handen (Artois behalve Sint Omaars en Aire aan de Leie, verder Grevelingen, Landrecies in Henegouwen, Philippeville en Marienbourg).
1660
* Het huis van Rembrandt van Rijn aan de Jodenbreestraat wordt geveild. De schilder is verhuisd naar de Rozengracht in de Jordaan.
1661
6 Augustus De Republiek en Portugal sluiten in Den Haag een vredesverdrag. De Republiek doet definitief afstand van haar rechten op Brazilië. Portugal verplicht zich 8 miljoen gulden schadevergoeding aan de West-Indische Compagnie (WIC) te betalen.
1662
22 April De Franse koning en de Republiek sluiten een of- en defensief verbond. Jan de Witt vertrouwt Lodewijk XIV (geb. 1638: bijnaam 'De Zonnekoning') niet en pleit voor een barrière van vestingsteden in de Zuidelijke Nederlanden.
14 September Vriendschapsverdrag met Engeland. De geschilpunten worden niet opgelost. De wrijving tussen de Westindische Compagnie (WIC) en de Engelse Africa Company blijven bestaan.
* De Engelsen verkopen Duinkerken aan Frankrijk, dat er opnieuw een kapersvesting van maakt.
* Rembrandt van Rijn schildert De Staalmeesters.
* Formosa wordt door de Chinese zeerover Kok Sing A veroverd.
1663
Maart De Staten van Holland bepalen ten aanzien van het publieke gebed dat de predikanten eerst moeten bidden voor de Staten van het eigen gewest, daarna voor de Staten van de overigen gewesten en vervolgens voor de Staten-Generaal en de Raad van State. In orangistische kringen wekt het verontwaardiging dat de naam van de Stadhouder in deze lijst wordt overgeslagen.
1663 - 1664
* De Engelsman Holmes zeilt in opdracht van de Africa Company naar Afrika en overmeestert een aantal slavenstations van de Staten Generaal.
Een andere Engelse vloot verovert Nieuw-Nederland. Pieter Stuyvesant was hier de laatste gouverneur.
1664
* Frankrijk kondigt hoge invoerrechten af. Deze zijn zeer onvoordelig voor de handel van de Republiek.
* De Engelse vloot dwingt gouverneur Pieter Stuyvesant tot capitulatie van Nieuw-Amsterdam. Het gebied wordt in bezit genomen voor de hertog van York. De naam wordt veranderd in New York. Michiel Adriaanszoon de Ruyter (1607 - 1676) herovert de Afrikaanse bezittingen, maar weet New York niet te heroveren.
1665
4 Maart Engeland verklaart de Republiek de oorlog. De Tweede Engelse oorlog duurt tot 1667.
3 Juni Zeeslag bij Lowestoft tegen de hertog van York. De Republiek moet de aftocht blazen.
1666
Juni De Ruyter wint de Vierdaagse Zeeslag bij Noth Foreland tegen de vloten van Monk en van Rupert van de Palts.
4 en 5 Augustus Tweedaagse Zeeslag bij Duinkerken. De Ruyter komt in de problemen, doordat Cornelis Tromp (1629 - 1691) een deel van de Engelse vloot achtervolgt zonder zich te bekommeren om de rest van de vloot. Tromp wordt ontslagen.
1667
* Franse invoerrechten worden verder verhoogd.
April Begin van vredesonderhandelingen tussen Engeland en de Republiek te Breda. Deze verlopen stroef vanwege de Franse veldtocht in de zuidelijke Nederlanden. De Fransen zijn slaags geraakt met de Spanjaarden over de Spaanse gebieden in de Zuidelijke Nederlanden.
Juni De Ruyter vaart de Thames op en vernietigt een groot deel van de Engelse vloot. De Engelsen zijn in paniek omdat ze vrezen dat hij door zal varen naar Londen. Dit doet hij echter niet.
31 Juli Vrede van Breda.
Hierin wordt met name geregeld:
Alle partijen behouden eigen bezittingen. Engeland houdt New York, maar de Republiek krijgt Suriname.
De Akte van Navigatie geldt niet voor goederen die langs de Rijn en Schelde zijn aangevoerd.
De regel ‘vrij schip - vrij goed’ wordt aangenomen. Dit betekent dat de Engelsen de schepen van de Republiek niet meer mogen doorzoeken, maar alleen de scheepspapieren mogen controleren. Alleen oorlogstuig wordt als contrabande beschouwd.
* Onderwerping van Makassar door Cornelis Speelman. De Verenigde Oost-Indische Compagnie (VOC), opgericht 1602 krijgt middels het Bongaais verdrag een handelsmonopolie. De VOC vestigt bovendien haar soevereiniteit in gebieden als Bantam en Semarang.
1668
Mei Vrede te Aken. Lodewijk XIV moet zich tevreden stellen met de door hem veroverde gebieden in de Zuidelijke Nederlanden.
1669
1 Februari In Frankrijk beperkt Koning Lodewijk XIV de godsdienstrechten. Dit is het begin van de emigratie van de Franse Hugenoten naar o.a. de Republiek. De Franse immigranten brengen economische welvaart mee vanwege hun handelsconnecties en industriële vaardigheden.
4 Oktober Rembrandt van Rijn op 63 jarige leeftijd overleden.
1670
* 1 Juni Lodewijk XIV en Karel II van Engeland sluiten het geheime verdrag van Dover.
Voor de Republiek heeft dit de volgende consequenties:
Engeland en Frankrijk zullen elkaar helpen bij een aanval op de Zuidelijke Nederlanden.
Engeland erkent de Franse rechten op de gebieden binnen de Zuidelijke Nederlanden die nog in handen zijn van de Spanjaarden.
Engeland zal Walcheren en de Scheldemond verkrijgen.
1671
1 November Keizer Leopold I van Oostenrijk belooft Frankrijk in een geheim verdrag een neutrale opstelling in een eventuele oorlog met de Republiek.
* Er ontwikkelt zich een tarievenoorlog tussen de Republiek en Frankrijk.
11 November De Staten-Generaal vaardigen een invoerverbod voor Franse producten uit.
* Johan de Witt ontvangt een afschrift van het verdrag van Dover.
* De Republiek gaat een samenwerkingsovereenkomst aan met Spanje voor het geval één van beide landen wordt aangevallen. De Republiek maakt een aanvang met de reorganisatie van het leger.
1672 (RAMPJAAR)
Maart Engeland verklaart de Republiek de oorlog.
April Frankrijk, Munster en Keulen verklaren de Republiek de oorlog.
Mei-Juni Het Franse leger trekt langs de Maas richting het oosten van de Republiek. Maastricht wordt belegerd.
12 Juni Bij het Tolhuis ten oosten van Nijmegen trekt het Franse leger de Rijn over. Willem III trekt zich achter de waterlinie terug.
21 Juni Val van Utrecht. Lodewijk XIV stuurt keiharde vredesvoorwaarden naar de Staten-Generaal. De Achterhoek, Overijssel en Drente worden bezet door de roepen van Munster en Keulen.
7 Juni De Ruyter verslaat de gecombineerde Frans-Engelse vloot bij Solebay aan de Engelse oostkust.
2 Juli Willem III wordt tot stadhouder benoemd.
8 Juli De Staten-Generaal benoemen Willem III tot kapitein-generaal en admiraal.
* Willem III en de Staten-Generaal wijzen de Franse vredesvoorstellen af. Het leger wordt op oorlogssterkte gebracht.
Augustus De Ruyter voorkomt bij Kijkduin een Engelse landingspoging.
4 Augustus Johan de Witt wordt op eigen verzoek ontheven van zijn ambt als raadpensionaris.
20 Augustus Johan en Cornelis de Witt worden door een woedende massa op beestachtige wijze voor de Haagse Gevangenpoort vermoord.
September Het tij begint te keren voor de Republiek. Troepen van Brandenburg en van keizer Leopold I dwingen de Franse troepen terug naar het zuiden.
December Willem III onderneemt een tocht naar het zuiden en ontzet Maastricht.
* De Groningers onder leiding van Eysbergen veroveren Koevorden dwingen de bisschop van Munster ook Drente te ontruimen.
* De Fransen rukken met 1000 man over de bevroren Waterlinie Holland binnen en moorden Zwammerdam en Bodegraven uit. Als de dooi invalt haasten zij zich terug.
1673
* Vanwege De Ruyters overwinningen op de Engelsen weigert het Engelse parlement nog langer geld vrij te maken voor de oorlog.
Juni Brandenburg sluit een separate vrede met Frankrijk. Daarna sluit het zich toch weer aan bij het Haags Verbond van de Republiek met Brandenburg, de Duitse Keizer, Spanje en Lotharingen.
Einde jaar Willem III waagt nogmaals een uitval en neemt Bonn in waardoor het contact krijgt met de Keizerlijke troepen. Hierdoor moeten de Franse troepen de Noordelijke Nederlanden ontruimen. Maastricht valt wel weer in Franse handen.
1674
19 Februari Tweede vrede van Westminster tussen de Republiek en Engeland. De vooroorlogse toestand wordt hersteld.
22 April Munster sluit vrede met de Republiek.
11 Mei Keulen sluit vrede.
Augustus De Staten van Holland en Zeeland maken het stadhouderschap van Willem III erfelijk.
1675
* De Staten-Generaal maken het kapitein-generaalschap van Willem III erfelijk.
* De Fransen zijn militair in de Zuidelijke Nederlanden sterk in het voordeel en weten een groot aantal steden te veroveren.
* De eerste West-Indische Compagnie (opgericht 3 Juni 1621) wordt vervangen door een nieuwe West-Indische Compagnie (WIC). Deze compagnie krijgt een kleiner werkkapitaal mee en minder bewindvoerders (Heeren X).
1676
* De vloot van de Republiek onder aanvoering van De Ruyter vaart naar de Middelandse Zee om de Franse heerschappij te breken. De overwinningen bij Stromboli en Etna, waar De Ruyter sneuvelt, wordt gevolgd door een forse nederlaag bij Palermo.
* In Nijmegen worden vredesonderhandelingen gestart tussen De Republiek en Frankrijk.
* Antony van Leeuwenhoek (1632 - 1723) ontdekt met door hemzelf ontwikkelde microscoop het bestaan van bacteriën.
1677
* Willem III trouwt met Mary Stuart, de oudste dochter van de Hertog van York. Mary Stuart is na haar vader de naastgerechtigde op de Engelse troon.
1678
* De Republiek sluit een defensief verbond met Engeland.
10 Augustus De Republiek sluit in Nijmegen bilateraal vrede met Frankrijk. Spanje en de Duitse Keizer voelen zich verraden. De andere bondgenoten Brandenburg en Denemarken sluiten ook vrede.
De belangrijkste vredesbepalingen luidden:
De Republiek krijgt alle nog door de Fransen bezette gebieden terug.
De invoerheffing van 1667 wordt door de Fransen afgeschaft.
Lodewijk XIV behoudt ten nadele van de Spaanse koning Franche-Comté, Valencijn, Kamerijk en Sint-Omaars. Wel geeft hij Charleroi, Kortrijk en enkele andere steden die zijn afgestaan bij de Vrede van Aken (1668).
1680
* In Frankrijk wordt de Chambre de Réunion opgericht. Deze kamer heeft tot doel te inventariseren welke gebieden in het verleden onder Frans bestuur vielen om vervolgens te trachten deze weer in te lijven. Op basis hiervan komen nieuwe aanspraken vanuit Frankrijk over gebieden in de Zuidelijke Nederlanden.
1681
* In reactie op de Chambre de Réunion wordt een viervoudig verbond tussen de Duitse Keizer, Spanje, Zweden en de Republiek gesloten met als doel de Vrede van Munster en Nijmegen te handhaven.
1683
* Spanje verklaart Frankrijk de oorlog omdat het een groot deel van de Zuidelijke Nederlanden heeft bezet. De Republiek moet op basis van de overeenkomst uit 1681 hulptroepen leveren, maar betoogt dat ze daartoe niet is verplicht.
* Suriname wordt overgedragen aan de sociëteit van Suriname. Deze sociëteit bestond uit een evenredige zeggenschap van de WIC, de stad Amsterdam en de familie Van Aerssen van Sommelsdijck.
1685
April Na jaren van strijd is het de Vereenigde Oost-Indische Compagnie (VOC) gelukt om de gehele Indische archipel onder haar invloedsfeer te brengen.
18 Oktober Lodewijk XIV herroept officieel het Edict van Nantes. Dit Edict maakte in 1598 een einde aan de godsdienstoorlogen tussen de calvinisten en katholieken in Frankrijk. Met de intrekking van het Edict komt een nieuwe grote stroom van Hugenoten naar onder ander de Republiek op gang.
1686
* De Spaanse koning sluit met Zweden en een aantal Duitse staten de alliantie van Augsburg. Deze alliantie richt zich tegen de Franse Dreiging.
1687
28 Maart Op 90-jarige leeftijd overlijdt de dichter, schrijver, componist en politicus Constantijn Huijgens.
1688
* De Engelse koning Jacobus II (1633 - 1701) richt zich met pro-katholieke maatregelen tegen de protestanten. Willem III wordt benaderd om een interventie in Engeland te plegen. In November vaart Willem III met instemming van de Staten-Generaal naar Engeland. Jacobus II vlucht naar Frankrijk.
* Lodewijk XIV verklaart de Republiek weer de oorlog. De reden is gelegen in de Engelse expeditie van Willem III. Begin van de Negenjarige Oorlog (1688-1697).
1689
* William and Mary worden door het Engelse parlement uitgeroepen tot koning en koningin van Engeland. Willem III heeft er bezwaar tegen om als prins-gemaal naast zijn vrouw als koningin te staan, omdat hij meent te weinig te kunnen doen om Engeland in een anti-Franse coalitie te halen.
Mei Groot verbond van Wenen tussen de Duitse keizer en de Republiek. Ook sloten zich aan: Engeland, Keulen, Luik, de Palts, Brandenburg, Hannover, Beieren en in 1690 Spanje en Savoye. Het verbond bevatte een geheim artikel waarin werd Keizer Leopold I (1658 - 1705) van Oostenrijk de opvolging in de Spaanse landen werd beloofd.
1690
1 Juli De verbonden troepen van Spanje, Engelse en Nederlandse troepen leiden een nederlaag bij Fleurus. Ook de Engels-Nederlandse vloot leidt een nederlaag bij Dieppe.
11 Juli Willem III weet in Ierland de Engels/Franse legers van zijn schoonvader te verslaan. Deze moet een jaar later het eiland verlaten. Deze actie van Willem III heeft hem tot held gemaakt van de Ierse "Orangeman".
1690-1695
* De Franse legers voeren jaarlijkse veldtochten uit in de Zuidelijke Nederlanden. Diverse steden vallen in hun handen. De Franse troepen zijn het meest succesvol.
1692
29 Mei Bij kaap La Hogue leidt de Franse vloot een nederlaag tegen de Engelse-Nederlandse vloot. Hierdoor wordt het gevaar van een landing in Engeland afgewend.
1693
* Vanuit de Republiek worden vredesonderhandelingen met Frankrijk gestart. Onder luid protest van Leopold I van Oostenrijk worden deze echter afgebroken.
* Het gaat niet goed met de VOC. De Indische rekeningen beginnen tekorten te vertonen.
1695
* Mary Stuart overlijdt. Dit verzwakt de positie van Willem III in Engeland.
* Frankrijk zit financieel en economisch aan de grond en begint daarom nieuwe vredesonderhandelingen. Ook deze ronde wordt echter afgebroken.
* Rond dit jaar introduceert de VOC de koffiecultuur op Java.
1696
* Jan van Brouchoven, graaf van Bergeyck, thesaurier-generaal in de Zuidelijke Nederland, bezoekt Willem III in Londen om hem ervan te overtuigen zo spoedig mogelijk vrede met Frankrijk te sluiten.
* In Amsterdam vindt het Aansprekersoproer plaats. Een groot deel van de gewone bevolking van Amsterdam laat zich door de aansprekers opruien tegen de werkloosheid die voortkomt uit de voordurende oorlog.
1697
20 September Vredestraktaten van Rijswijk
Tegen de zin van de Spaanse koning en de Duitse Keizer wordt vrede gesloten met Frankrijk.
De voornaamste bepalingen uit het verdrag zijn:
Lodewijk XIV erkent Willem III als koning van Engeland.
De ‘herenigingen’ uit de jaren 1680-1684 worden erkend, behalve die van Luxemburg.
Alle veroveringen op Spanje, alsmede de bezetting van Charlerio worden ongedaan gemaakt.
Het Handelstraktaat van 1678 wordt weer van kracht.
De Republiek krijgt van Spanje het recht om de belangrijkste Zuidnederlandse grensvestigingen een garnizoen te leggen (eerste Barrière-traktaat).
1697-1698
* Tsaar Peter de Grote (1672 - 1725) van Rusland bezoekt incognito de Republiek (o.a. Zaandam en Amsterdam). Hij werkt een tijdlang op een scheepswerf. Dit bezoek zou hem inspireren bij het bouwen van Sint Petersburg.
1698
* In Gouda en Haarlem komt het in verband met voedselschaarste tot plunderingen.
1698-1700
* In Europa heerst onrust over het Eerste (1678) en het Tweede (1700) Delingstraktaat tussen de Republiek, Engeland en Frankrijk over de Spaanse erfenis. Lodewijk XIV wil Maximiliaan Emanuel van Beieren als soeverein van de Zuidelijke Nederlanden. Karel II van Spanje overlijdt en wijst in zijn testament Filips van Anjou, kleinzoon van Lodewijk XIV, aan als universeel erfgenaam.
1701
* Lodewijk XIV bezet de Zuidelijke Nederlanden. De garnizoenen uit de barrièrevestigingen krijgen een vrije aftocht.
7 September Haags Verbond tussen England, de Republiek en de Keizer van Oostenrijk. Het verbond beoogt Spaans-Italië en de Spaanse Nederlanden onder Oostenrijks bewind te laten komen. Engelsen en Nederlanders krijgen de vrijheid om de Spaanse koloniën te veroveren.
1702
19 Maart Willem III overlijdt.
Mei De Republiek en Engeland verklaren de oorlog aan Frankrijk.
De geschiedenis leert ons, dat we niets van de geschiedenis leren. |
Klacht indienen 
|
|
?
?
?Topic Locked
